«Nire oinarria izan da eskultura, indarra eman dit aurrera egiteko»
Bizitza osoa eskaini dio Ricardo Ugarte Zubiarrain sanpedrotarrak eskulturgintzari. Osatu duen ibilbideari aitortza egingo diote gaur San Pedroko Udal Aretoan, etxean.
Ibilbide loriatsua osatu du Ricardo Ugarte Zubiarrain eskultore sanpedrotarrak. Gazte zela murgildu zen unibertso horretan, eta eskulturgintzaren gorenera iritsi da. Gaur (ostirala) ibilbide hori aitortuko dute, Euskahaldunak Eskulturaren Elkarteak Eskua Saria emango baitio San Pedroko Udal Aretoan, etxean.
Euskahaldunak Eskultoreen Elkarteak Eskua Saria emango dizu gaur eskultore gisa egin duzun ibilbidea aitortzeko. Zer da hori zuretzat?
Oso pozgarria da niretzat, nire kideek emango didatelako saria, nire herrian. Omenaldia Udal Aretoan izango da, eta espazio hori nik inauguratu nuen Xabier Portugal Pasaiako alkate zela. Gune hori nire erakusketa batekin estreinatu genuen. Asko hunkitu dit horrek guztiak.
Goazen hastapenetara. Nondik datorkizu eskulturarekiko zaletasuna? Nola murgildu zinen unibertso horretan?
Eskulturarekin Donostiako Barandiaran galerian hasi nintzen. Han jarri nuen nire lehen bakarkako erakusketa, 1967an. Erakusketa hartara 50x60ko kartulina moduko batzuk eraman nituen, eta errektangularrak zirenez, errektangularistak deitu nituen. Kartulina horietan zeuden laukizuzenek bolumena hartu zuten gero, eta lehen eskulturak sortu nituen. Ondoren, 1969an, Donostiako Nazioarteko Eskultura Bienalean, egun Donostiako Mendeurrenaren plazan dagoen Estela eskulturarekin lehen saria lortu nuen. Hor hasi zen nire ibilbidea.
Zurea, besteak beste, eskulturara eskainitako bizitza bat izan da. Zer eman dizu eskulturak urte horietan guztietan?
*Nire oinarria izan da eskultura, eta indarra eman dit aurrera egiteko, eskultura batek beste batera eramaten baitizu.
Nola baloratzen duzu osatutako ibilbidea? Zerekin geratzen zara?
Nire ibilbideak etapa ezberdinak ditu. Aurrez esan bezala, Donostiako Nazioarteko Eskultura Bienalarekin hasi nintzen. Horrez gain, sekulako eskultura bat dut Alemaniako Wiesbaden hirian. Hiri hori eta Donostia senidetuta daude, 1981etik. Senidetze horrek hamar urte bete zituenean, eskultura lehiaketa bat egin zuten. Parte hartu eta irabazi egin nuen. Eskultura hori Wiesbadenen erdigunean jarri zuten, eta gaztelu bat irudikatu nuen. Zortzi metro inguru ditu.
Mediterraneoko Autobideen Lehiaketan ere hartu nuen parte, eta hogei eskultorek irabazi genuen. Lehiaketa horren barruan, eskultura bat sortzen genuen autobideko atsedengune batean. Estela de los caminos eskultura dut han, Girona eta Bartzelona artean. Hamar metroko eskultura bat da, Donostian sortutakoa.
Eskultura mordoa sortu dituzu denbora honetan. Baduzu lan kutunik?
Lorea izeneko eskultura bat dut Tenerifen. Kanariar Uharteetan Nazioarteko Lehen Eskultura Bienala egin zuten, eta handik gonbidatu ninduten. Izen handiak zeuden, eta joatea erabaki nuen. Tenerifera gonbidatu ninduten bertako espazioak ikusteko eta nire obrarentzat leku bat aukeratzeko. Tenerifen Sanabria izeneko parke erraldoi bat dute, eta bertako etorbideko puntu batean kokatu nuen. Eskultura hori han egin genuen, eta kariño handia diot.
San Pedroko La vela izeneko eskulturan egin da elkarrizketa hau. Zer da eskultura hori?
La vela Blas de Lezori egindako omenaldi bat da. Blas de Lezo sanpedrotarra zen, eta haren omenezko eskultura asko zituen, baina ez bere sorterrian. Herrikidetik herrikidera eskaini nion eskultura.
Sanpedrotarra zara, eta itsasoak eragin handia izan du zure obretan, ezta?
Erabateko eragina izan du. Itsasoa maite dut.
Metalak garrantzia handia izan du zure lanetan, ezta?
Burdina material konstante bat izan da niretzat, beti erabili izan dut nire obretan. Erabilgarritasun handia du material horrek, tolestu eta plegatu baitaiteke. Sintesi prozesu bat ere badut. Hasieran gauza asko esan nahi dituzu, eta konturatzen zara bi eskultura jarri dituzula bata bestearen gainean. Denborarekin gauzak kentzen zoaz, oinarriarekin geratzeko.
Zure ibilbidean eskultura publikoa aldarrikatu duzu. Zergatik?
Jendea ez da erakusketetara eta museoetara joaten, eta kalean dauden eskulturak topatu egiten dituzu. Askotan hausnarketarako bidea irekitzen dute. Norena izango da eskultura hori? Kasu batzuetan informazioa ematen duten plakak dituzte eskulturek. Trintxerpeko sarreran dudan Aingura eskulturak, adibidez, badu. Jendeak obra horiek ikus ditzake, eta hori oso garrantzitsua da.
Zer transmititu nahi izan izan duzu eskulturaren bidez?
Publikoak eskulturak ikustea nahi izan dut, haiekin ohitzeko.
Eskulturaren Euskal Eskolako kide izan zara Jorge Oteiza, Eduardo Chillida, Nestor Basterretxea eta Remigio Mendibururekin batera. Izen handiekin aritu zara lanean.
Bostek batera soilik behin jarri genituen gure obrak ikusgai, Madrilgo Espiral galerian. Garai hartan, Jose Maria Moreno Galvan arte kritikariak Triunfo aldizkarian gure erakusketa eta nire obra goratu zituen. Oteizak, Basterretxeak eta hiruok, gainera, oso harreman estua genuen, eta askotan egin genituen erakusketak batera. Oteiza eskultore ikaragarria izan zen, baina espazioarekin galdu egiten zen batzuetan. Tolosako Triangeluan dagoen eskultura egin nion. Eskulturen ibilbide bat osatu nahi zuten Tolosan, eta Oteizari bertan lan egitea proposatu zioten.
Eskulturaz gain, beste hainbat esparrutan ere murgildu zara, ezta?
Bai. Literaturan, pinturan, argazkigintzan edota diseinu grafikoan aritutakoa naiz. 1970ean, adibidez, Irungo Irun Hiria saria lortu nuen, saiakeren atalean. Argitaratu dudan azken liburua Singladura da. Singladura bat itsasontzi batek egun oso batean egiten duen ibilbidea da.
Omenaldia San Pedron izango da, etxean. Berezia da zuretzat, ezta?
Oso hunkituta nago. Zure herriak omenaldi bat egitea zuk inauguratutako espazio batean, ikaragarria da.
