Pasaia tentsionatutako eremu da gaurtik
Izendapenarekin, Pasaiak neurri multzo zabal bat aktibatu ahal izango du orain, alokairuaren prezioei eusteko, etxebizitza eskuragarriaren eskaintza handitzeko eta herritarrak etxebizitza eskuratzeko zailtasunen aurrean babesteko.
Pasaia, Arrasate eta Zestoa bizitegi merkatu tentsionatutako eremu dira gaurtik, Espainiako Aldizkari Ofizialak hala jaso ondoren. Hiru udalerri horiekin 13 dira jada izendapena jaso duten Gipuzkoako udalerriak, Errenteria-Orereta, Irun eta Lezo tarteko. Orotara, Gipuzkoako biztanleriaren %57,5 (374.455 biztanle) alokairu merkatua arautzeko neurri espezifikoak aplikatzen diren herrietan bizi da. Izendapenarekin, Pasaiak neurri multzo zabal bat aktibatu ahal izango du orain, alokairuaren prezioei eusteko, etxebizitza eskuragarriaren eskaintza handitzeko eta herritarrak etxebizitza eskuratzeko zailtasunen aurrean babesteko. Udalerrien zerrenda horri Oiartzun batu ahal izango zaio, bere espedientea izapidetzen ari baitira.
Gaur azaldu dituzte izendapenaren xehetasun nagusiak Denis Itxaso Etxebizitza eta Hiri Agendako sailburuak, Teo Alberro Pasaiako alkateak, Maider Morras Arrasatekoak eta Mikel Arregi Zestoakoak Eusko Jaurlaritzaren Gipuzkoako Ordezkaritzan.
Eremu tentsionatuaren izendapenak testuinguru jakin bati erantzuten diola adierazi du Alberrok, “gero eta larriagoa den etxebizitzaren arazoari”. Herritar askorentzat eta batez ere gazteentzat Pasaian bizitza proiektu bat garatzea “gero eta zailagoa” dela zehaztu du alkateak. Horren aurrean, Pasaian argi dute: “Etxebizitza bat eskuratzea da gaur egun dugun desberdintasun faktoreetako bat, eta erakundeok erabakitasunez eta determinazioz jokatzeko erantzukizuna dugu”.
Pasaiaren kasua Gipuzkoako “kasu konplexuenetako” bat dela baietsi du Eusko Jaurlaritzak, “bizitegi presio handia eta garapen berrietarako lurzoru erabilgarririk eza konbinatzen baititu”. Pasaitarrek, batez beste, diru sarreren %35,9 bideratzen dute etxebizitza ordaintzera, eta %37,4ko puntak antzeman dituzte Trintxerpen. Prezioak nabarmen igo dira udalerrian azken urteetan: %35 jabetzan erosteko etxebizitzetan eta %23,3 alokairuan daudenetan. Pasaiari Donostiarekin duen gertutasunak eta loturak eragiten diotela nabarmendu du Itxasok, eta hiriburuak jasan dituen prezioen gorakadak erabateko eragina izan dutela udalerrian.
Aldi berean, Pasaiako eskaintza murriztu egin da, eskariak handia izaten jarraitzen duen bitartean. Etxebizitza eskaeren %60 baino gehiago erroldatutako pertsonenak dira eta alokairura bideratzen dira. Eskatzaileak, batez ere, pertsona bakarreko unitateak eta errenta ertain edo baxuak dituztenak dira. Hirigintzaren ikuspegitik, Pasaia ia erabat finkatuta dago eta lur eremu gutxi dauzka. Gainera, etxebizitza parke zahartua du, irisgarritasun arazoekin. Egoera horrek erantzuteko gaitasuna “murrizten” diola jakinarazi du Jaurlaritzak.
Egoera horri erantzuteko eta irtenbide bat emateko, Pasaiako Udalak ekintza plan bat osatu zuen, herritarrek etxebizitza izateko duten eskubidea bermatzeko helburua duena. Prezioek gora egin dutenez, pasaitar askok “beren burua herritik kanporatua” ikusten dutela adierazi du Alberrok, eta ezin dutela onartu “Pasaian bizitzea pribilegio bat izatea”. Pasaiaren mugak argiak direla berretsi du alkateak, eraikitzeko espazio gabe baitago udalerria. Horregatik, “ezinbestekoa” izan da udalarentzat “bestelako bideak” lantzea eta dagoen etxebizitza parkea “modu justuago” batean kudeatzea. Horren aurrean, udalaren lehentasuna da hutsik dauden etxebizitzak aktibatzea eta birgaitzea eta ekintza planean aurreikusia duten etxebizitza promozioa martxan jartzea.
Etxebizitza aktibatzeari dagokionez, udalak eskura dituen tresna guztiak erabiliko ditu “etxebizitza hutsak mobilizatzeko eta praktika espekulatiboak geldiarazteko”. Etxebizitza hutsei %150eko errekargua aplikatzen ari direla jakinarazi du Alberrok, eta harago joateko asmoa dutela, etxebizitza hutsei kanona aplikatuz: 10 euro etxebizitzaren metro koadro bakoitzeko eta %10 gehituko da etxebizitzaren deklarazioak indarrean irauten duen urte bakoitzeko, hasierako zenbatekoa hirukoiztu arte.
Horrez gain, etxebizitzen promozioak “ezinbestekoak” direla zehaztu du alkateak, problematika horri aurrea hartzeko. Pasaiak eta pasaitarrek bizitokia “premiaz” behar dutela esan du Alberrok, eta berretsi du udala prest dagoela orube publikoak Jaurlaritzaren esku jartzeko, bertan etxebizitza publiko promozionalak abiatzeko. Promozio horien artean Antxoko Luzuriaga 2koa aipatu du alkateak.
Pasaiako ekintza plana
Pasaiako Udalak garatu duen ekintza plana lau ardatz estrategikotan egituratuta dago, eta duen errealitatera egokitutako neurrien konbinazioaren aldeko apustua egin du: 400 etxebizitza publiko berri ingururen garapen mugatua, esaterako, Luzuriaga (73), Estrataldea (94), Izarra (28) edo Bordaenea (14) sustapenetan, eta jarduketa berriak Azkuene Goia (40), Lrrabide Azpi (62) edo Papin (48) sustapenetan; formula alternatiboak bultzatzea, hala nola, zuzkidura apartamentuak edo erabilera lagapeneko kooperatibak, eta hiria birgaitzearen edo berroneratzearen aldeko apustu sendoa.
Halaber, neurri arautzaileak indartuko dira, esaterako, alokairu turistikoaren kontrola, etxebizitza hutsen mobilizazioa, alokairu eskuragarrirako pizgarri fiskalak eta edukitzaile handiaren kontzeptua birdefinitzeko aukera esku hartze publikoa areagotzeko.
Izendapenaren neurriak
Espainiako Aldizkari Ofizialak publikatu ondoren, Itxasok aurreratu du bihartik aurrera egongo direla indarrean eremu tentsionatuak berarekin dakartzan neurri guztiak. Alokairuaren prezioetan mugak jarriko dira, merkatua interbenituz eta erregulatuz. Horrez gain, bihartik aurrera ezin izango da etxebizitza turistiko gehiago erregistratu Pasaian.
