Oroimenaren ibilbidea eta plaza izango ditu Lezok
Lezoko Oroimenaren Ibilbidea eta Lezoko Oroimenaren Plaza aurkezteko ekitaldiak egingo dituzte hilaren 24an (larunbata).
1936ko gerrak eta frankismoak arrasto zital eta sakona utzi zituzten Lezon. Irailaren 13an bete ziren indar faxistak Lezon indarrez sartu zirela, eta testuinguru horretan Etxetxo Lezoko Memoria Historiko Taldeak gertatutako horiek betikotzeko hautua egin du. Agirietan, eta herritarren imajinarioan diren ankerkeriei eta hildakoen izen-abizenei espazio fisikoa emango die. Horregatik, Lezoko Oroimenaren Ibilbidea eta Lezoko Oroimenaren Plaza aurkezteko ekitaldiak egingo ditu, Lezoko Udalaren babesarekin, hilaren 24an (larunbata).
Lehenik eta behin, 10:30ean Gurutze Santuaren plazatik hasita, Lezoko Oroimenaren Ibilbidea aurkezteko martxa egingo dute; hasi aurretik hitza hartuko dute Etxetxoko eta udaleko ordezkariek. Ibilbide horren oinarrian udalerriko hainbat eremutan jarritako hamar plaka daude, plaka bakoitzean gune horretan izandako gertakarien gaineko informazioa izango delarik; denetan QR kode bat jarriko da, nahi duenak informazio osoagoa jaso dezan. Beherago ikus daitezke non dauden hamar toki horiek, eta zergatik ezarri diren han. Martxak ordubete pasatxoko iraupena izango du.
Ibilbidea egin ondoren Oroimenaren Plaza inauguratuko dute. 12:30ean hasiko da ekitaldia; Pikukale ondoko plazatxoa da, eta hasteko izen berriarekin udal plaka ofiziala jarriko dute. Horren ostean hainbatek hitza hartuko dute, eta ondoren marmolezko horma-irudi bati oihala kenduko diote: horma-irudi horretan Lezon 1936ko gerran eta frankismoan hil zituztenen izen-abizenak daude. Biktima horien senideak arduratuko dira horma-irudia desestaltzeaz. Osotara 53 izen-abizen ageri dira marmolezko euskarrian: 30 Lezoko herritarrenak dira; bost Jaizkibelgo eta Gaintxurizketako borroketan gildako milizianoenak; eta beste 18ak herriko esklaboen barrakoietan ibilitako bortxazko langileenak. Beheko zerrenda urdinean ikus daitezke horien guztien izen-abizenak.
Ekitaldiaren, eta oro har Lezoko memoria historikoaren berri sakonago izan nahi duena sar dadila herriko memoria historikoaren gordailu den webgunera.
Lezoko Oroimenaren Ibilbidea. Informazio plakak dauden tokiak.
- 1. Gurutze Santuaren plaza. Gaia: faxisten sarrera Lezon eta Udalbatzaren garbiketa edo depurazioa.
- 2. Donibane kalea, 12. Gaia: bertan, faxisten hegazkinek Lezoko Zentro Errepublikanoaren aurka jaurtitako bonba batek eztanda egin zuen. Hiru pertsona hil ziren
- 3. Donibane kalea. Gaia: Espainiako eta Frantziako kontzentrazio esparruetan egon ziren lezoarrei eskainitako plaka.
- 4. Maisu-maistren monolitoa, Lezo Herri Eskola ondoan. Gaia: maisu-maistren depurazio edo garbiketen gaineko informazioa.
- 5. Etxetxoko familiaren gunea. Gaia: Etxetxo baserriko familiako lau kide erreketeen zutabe batek hil izanari buruz arituko da.
- 6. Erresistentzia gunea. Gaia: eskualdeko tropa faxisten aurkako erresistentziari buruzkoa da. Bost hildako izan ziren Gaintxurizketan eta Jaizkibelgo erresistentzian.
- 7. Aralar kalea. Gaia: frankismoko esklaboen gunea, Iparragirreko barrakoiak bisitatzeko ibilbidearen aurkezpena.
- 8. Andreone. Gaia: erbestea. Errepresioa saihesteko erbestera joan behar izan zuten haur eta helduen aipamena.
- 9. Kale Nagusia. Gaia: tropa faxistak Lezoko plazan sartu zirenean egindako tiroen ondorioz 8 urteko mutiko baten hilketaren kontaketa dago jasota.
- 10. Oroimenaren Plaza. Gaia: gune honetan, faxistek erail zituzten 53 lagunen izen-deiturak daramatzan monolito bat jarriko da.
Oroimenaren Plazako muraleko 53 izen-abizenen zerrenda. 1936ko gerran eta frankismoan indar faxistek hildakoak dira.
Hildako lezoarrak
- Maria Oiartzabal Lekuona, Domingo Usabiaga Oiartzabal, Crisostomo Enrique Usabiaga Oiartzabal, Sebastian Usabiaga Oiartzabal, Felix Arriaga Zapirain, Esperanza Sein Garmendia, Carmen Ginto Etxegarai, Jose Maria Larreta Intxaurrandieta, Jose Manuel Insausti Martinez, Juan Bautista Aldai Mitxelena, Marcelino Elosua Lizarazu, Jose Francisco Maiora Goitia, Angel Maiso Magaña, Jose Manuel Irazu Lopetegi, Atanasia Sistiaga Garmendia, Estanislao Narbarte Garmendia, Jose Francisco Elosua Lizarazu, Jose Gaztelumendi Legorburu, Santos Perez Arrieta, Pedro Jose Lekuona Garmendia, Juan Domingo Lekuona Landa, Pablo Espina Toquero, Juan Maria Goya Ibargoien, Pedro Etxebeste Añorga, Jose Antonio Pikabea Sagarzazu, Corazon Maria Gorrotxategi Urkiola, Felipe Picatoste Navarro, Jesus Elizondo Estrada, Felipe Sierra Fuertes, Teodoro Gonzalez Arribas.
Lezon hildako milizianoak
- Alfonso Larrea Itxaso, Celedonio Perez Serna, Antonio Vicente Zapirain, Agustin Urbistondo Rekarte, Constantino Hernandez Ranero.
Lezon hildako esklaboak
- Candido Arranz Alvarez, Segundo Gomez Arango, Salvador Xarrie Sola, Eloy Garcia Suarez, Angel Fidel Martinez Posadas, Felix Salas Albiol, Carlos Corral Alcala, Jose Mateo Valero, Miguel Sala Coma, Angel Luengo Blazquez, Jesus Martinez Barcia, Jose Menendez Prieto, Alfonso Navarro De Paco, Valentin Perez Palacios, Manuel Onaindia Diaz, Antonio Arjona Lopez, Francisco Atares Agustin, Miguel Bilbao Landajo.
