'Laguna' izeneko ontzi veneziarra eraikitzen ari dira Albaolan
Itsas historia bi kulturen arteko elkargune bilakatzen ari dira Itsas Kultur Faktorian. Aprendiztegi eskolako ikasleek hilabeteko epean amaituko dute eraikuntza.
Aprendiztegi eskolako Saul Hoffmann eta Ioanna Moutosidi ari dira ontziaren eraikuntza gidatzen. 
Gaur, martxoak 25, 1.600 urte bete dira Venezia hiriaren sorreratik, eta Albaolan zurezko omenaldi berezia egin dute urteurrena ospatzeko: Sando s ‘ciopon veneziar ontzi baten eraikuntzaren aurkezpena. Hilabeteko epean amaituko dutela aurreikusi dute.
Gaur goizean erakutsi dute lehenengo aldiz ontziaren eskeletoa kultur faktorian Aprendiztegi nazioarteko eskolako bi ikaslek -Saul Hoffmann italiarra eta Ioanna Moutosidi greziarra-, Xabier Agote presidenteak eta Xabier Alberdi Albaolako ikerketa departamentuko eta Euskal Itsas Museoko zuzendariak.
Hoffmann eta Moutosidi ari dira ontziaren eraikuntza gidatzen eskolaren barne. Laguna izena jarri diote, zentzu bikoitzean: italieraz, gaztelaniaz bezala, Veneziako ingurune naturalari erreferentzia egiten dio, eta gainera, euskaraz hitzak adiskide adiera duelako.
Faktoriako presidenteak ontzigintza eskolako ikasleen lana aintzatetsi nahi izan du goizeko topaketan: “Ezin baita ondarearen zaintzarik egon, ez bada bermatzen ezagutzarik”. Alberdik Veneziara eraman ditu bertaratutakoak, hango itsas historian jarriz begirada, antzinatik XVI. mendera arte, “itsasoa beti izan baita elkargune”.
Ontziaren xehetasunak
Itsasontzia Venezian ahateak ehizatzeko erabiltzen zen, eta sei metroko luzera du. Sakonera txikiko uretan nabigatzeko diseinatua zegoen, kanal nagusietatik kanpo. Beharrezkoa izanez gero, erraz altxatzen zen lur gainetik pasa ahal izateko, izan ere, pertsona bat nahikoa baitzen hura gidatzeko. Ontzi hau 70eko hamarkadan desagertzen hasi zen, ehiza debekatua izan eta gero.
Sandaloak arrantza txikirako erabiltzen ziren, baita barazkiak uharteetatik Rialtoko merkatura garraiatzeko ere. Azken batean, hirian mugitzeko garraiobide bat zirela, azaldu du Saul Hoffmanek, “baina pertsona txiroentzat, ez baitzuten gondolarik eta gondolari partikularrik familia aberatsek zuten bezala”. Hala ere, gaur egun arte bizirik iraun dute, baina motorrek ordeztu dituzte arraunak.
- Eraikuntza. Modu tradizionalean egingo da Gilberto Penzo adituaren planoetan oinarrituta.
- Materialak. Forkolak, normalean, intxaurrondoz, udareondoz edo gereziondoz egiten dira, nahiz eta edozein egur gogor eta trinkok balio dezakeen. Arraunak, tradizioz, pagoz egiten ziren, eta Veneziak, Alpeetan, horretarako erabiltzen ziren pago basoak zituen kontrolpean. Gaur egun, pinua eta egur exotikoak ere erabiltzen dira, baina pagoa palaren alboetarako erabiltzen jarraitzen da, kolpeen aurkako babes gisa. Hezurdura haritzez eta oholak alertzez izango ditu.
- Nabigazioa. Hiritik kanpo, arraun egiteko modurik onena “balesanera” da, hau da, bi arraun pertsona bakoitzarentzat. Arraunlaria zutik dago eta aurrera begira, egon daitezkeen oztopoak ikusteko eta uraren maila kontrolpean edukitzeko.
