Onespena erdigunean mantentzearen garrantzia
‘Soilik baietz da baietz’ legea lehen eskutik ezagutzeko aukera izan zuten larunbatean Emakumeen etxera hurbildu zirenek. Maria Naredo legegileak xehe azaldu zituen legearen josturak.
Emakumeen Etxea lepo, Maria Naredoren hitzaldia jarraitzeko. Argazkia: Mendi Urruzuno Onespena jarri du erdigunean Soilik baietz da baietz legeak; onespena ezean ezinezkoa dela emakumeen gorputzetara hurbiltzea; baiezkoa ez badago, onartu gabeko sexu izaerako ekintza dela, eta ondorioz, sexu indarkeria.
Ukaezina da hautsak harrotu dituela Sexu Askatasuna Bermatzeko Lege Organikoak, batez ere, epaiak errebisatzen hasi, eta kasu batzuetan zigorren murrizketa ekarri duenean. Legearen aldeko zein kontrakoen iritziak bolo-bolo dabiltzanean, haren nondik norakoak azaldu zituen Maria Naredok Emakumeen Etxean, Oreretako Asanblada Feministak eta Emakumeen Etxeko Batzarrak pasa den larunbatean antolatutako hitzaldian. Naredo legelaria da, eta Espainiako Gobernuko Berdintasun Ministerioaren Sexu Askatasuna Bermatzeko Lege Organikoaren (LISMI) idazketa prozesuan parte hartu du. Emakumeen Etxea lepo egin zuen hitzaldia.
Legea garapen historiko baten ondorio dela azaldu zuen, «denbora luzean egindako borroka feministaren ondorio» eta paradigma aldaketa suposatu duela, ezetz ezetz da paradigmatik, soilik baietz da baietz paradigmara jauzia. Hau da, emakumearen onespena ezinbestekoa da; hortik kanpoko sexu izaerako ekintza oro, onartu gabekoak dira, eta beraz, sexu indarkeria, «hori ulertzea da gakoa eta hor jarri du fokua legeak». Sexu erasoaz gain, indarkeria sexual gisa barneratu ditu legeak bortxakeria sexual guztiak: emakumeen mutilazio genitala, derrigorrezko ezkontzak, edota feminizidio sexuala.
Biktimak parekatu
Gertatzen diren eremuan gertatzen direla, erasotzailea bikotekidea, bikotekide ohia, senidea, edo ezezaguna izan, lege berriak parekatu egin ditu bortxakeria sexualak: «2004ko legeak aurreikusten zituen laguntzak bikotea edota bikote ohiaren erasoen biktimentzat, lege berriarekin biolentzia sexualen biktima guztientzat aurreikusi dira». Urrats hori ere garrantzia bizikoa dela baietsi zuen.
Zigorrei erreparatu die lege berriak, baina ez soilik alderdi horri, indarkeria sexualari modu integralean erantzun behar dioten zalantzarik ez dutelako izan hura idazteko garaian. Mugimendu feministak zerbait exijitu badu erantzun integral bat izan da, hain zuzen ere, estrukturala den arazoarentzat. Ikuspegi integral horrekin lotuta, prebentzioan ere eragingo du lege berriak, baita arreta integralean ere. Horretarako, 24 orduko krisi zentroak ezarri ditu, «arreta integralerako sistema da, aurrez aurrekoa, zein online edo telefono bidez erabili ahalko dena. Orain arte, astearte baten goizaldeko ordu bietan sexu erasoa jasaten zuen emakumeak polizia etxea edota ospitalea baino ez zituen eskura. Erreferentzia zentroak, 24 orduz arreta psikologikoa, juridikoa, soziala eta akonpanamendua eskainiko dizkio».
Espezializatutako epaitegiak eratzea, beste gakoetako bat legelariaren hitzetan, baita doako justizia emakume guztien eskura jartzea, «diru sarrerak direnak direla ».
Lege Proposamenarekin kezka
Legea aldatzeko PSOEk Espainiako Diputatuen Kongresuan aurkeztu duen Lege Proposamenarekin kezkatuta azaldu da legelaria:«Aurretik zeuden eskemetara itzultzea da. Erasoa pairatu duen emakumeak probatu beharko duen lehenengo gauza menperatzea egon dela izango da, ezetz zein altu esan duen erasoa ekiditeko, biolentzia zenbateraino izan den bortitza…hori ezinezkoa da. Garrantzitsua baimena da, adostasuna».
Horren inguruan, datu bat eman du, indarkeria sexualen %80 hurbileko gizonek egindakoak dira. «Horietan ez dago biolentzia edota larderia askotan—hausnartu du—baina baimenik ez dago, baiezkorik ez dago». Lehen abusu zena, orain sexu erasoa da eta horregatik larrigarri berriak txertatu dituztela legean ere azaldu zuen. Biktima erasotzailearen bikote edo bikote ohia izatea, eta borondatea deuseztatzea sumisio kimikoaren bidez larrigarriak dira lege berriaren arabera. Gainera, lesioak daudenean bi delitu gisa hartuko dira.
Indarkeria sexualen
%80a hurbileko gizonek egindakoak dira
Beste datu bat. Soilik emakumeen %8ak salatzen ditu biolentzia sexualak –Espainiako Berdintasun Ministerioak argitaratutako 2020ko inkestan jasotako datuak dira–. Ez salatzeko arrazoiak, berriz: Lotsa; sinistuko ez dituzten beldurra; eta gertatutakoa ez dela hainbesterako izan pentsatzea. «Honen gainean lana egin behar dugu, ez uste dugulako biolentzia matxistetatik ateratzeko modu bakarra salaketa dela, emakumeen justiziarako sarbidea errazteko baizik. Legeari esker, nahi duenak salatuko du, eta nahi ez duenak ez du egingo, baina biktima guztiak daude babestuta».
Legearekin gizonak «kriminalizatzeko» saiakera ikusi duenik ere bada. Horiei ere zuzendu zitzaien Naredo: «Akusazioak baimenik ez dela egon probatu beharko du. Modu asko daude probatzeko eraso sexualak biktimak epaitegietan ezarri zaien gurutze bidetik pasarazi gabe. Legearen aurretik bortxatutako unean erabaki behar zuen salatuko zuen biktimak. Salaketa egitea erabakitzen bazuen soilik hartzen zizkioten muestrak eta bertaratzen zen forentsea. Lege berriarekin beti hartuko dira muestrak eta kustodia katea errespetatuta gordeko ditu ospitaleak zehazteke dagoen epe batez».
Aho bilorik gabe ukatu zuen lege berria delitugileentzat onuragarriagoa denik, «hainbat epaitegi egiten ari diren legearen gaineko interpretazioa da arazoa. Badirudi aurretik eredugarriak zirela zigorrak, baita epaiketak ere; ez zen horrela, guztiz kontrakoa baizik».
Hainbat alderdi politikok eta komunikabidek hartutako bidea kritikatu zuen Naredak, bestalde, eta «alarma soziala» eta «terrore sexuala» piztea egotzi zien: «Zigor klabe batetik alarma pizten ari dira. Giza eskubideetan oinarritutako feminismoan, inpunitatearen atzealdea ez da zigorra, justizia baizik. Lege honek bermatzen die justizia biolentzia sexualaren biktimei. Zigorra justiziarako tresna bat da, ez bakarra».
Argi esan zuen, une «konbultsoa» dela eta ez duela uste PSOE-ren erreforma onartuta ere «eraso mediatikoa» geldituko denik, «eskuinak eta matxismoak lege osoa ezabatu nahi dutelako». Pedagogia egiten jarraitzera deitu zuen Naredak, «gaur entzun duzuena lagun artean, seme-alabekin, bizilagunekin partekatu oihartzuna emateko, eta Soilik baietz da baietz legearen inguruan eraikitzen ari diren terrore sexuala desaktibatzeko. Atzerako bideari atea ixteko, legea gure egitea da irtenbidea »
