Sareak eta mapak
Urtebetean gure harreman sareak gutxitzeaz gain, Euskal Herriko mapa distortsionatu zaigula iruditzen zait. Pandemiak sortutako egoeraren aurreko neurri berriak ditugunero, mapa berri bat sortzen zaigu, eta beste bat desegin. Mapak izan daitezke geografikoak, imajinarioak, kontzeptualak, sinbolikoak. Eta guztiak sortu eta desegin ditudala iruditzen zait.
Duela 317 egun zeudena baino urrunago daude egun Oiartzun eta Altsasu, edota Karrantza eta Orereta, edota Pasaia eta Luhuso, edota Lezo eta Zuia. Ez kilometrotan (Google Mapseko mapa ez baita aldatzen), baina bai gure imajinario kolektiboan. Errepideetako peajeen mugez gain, muga sanitarioak are amildegi handiagoa sortu du Euskal Herriaren irudikapenean. Inposatutako mugak are gehiago markatuz, eta aldi berean, norberaren lurraldean (hasieran herrian, gero zure herriaren mugakide diren herrietan, ondoren probintzian, Gabonen testuinguruan erkidegoan; garaiaren eta interesen arabera hau ere) gotortuz.
Eta ez dakit egoera pandemikoari aurre egindakoan ere iritsiko garen orain artean horrenbestetan aldarrikatu dugun Euskal Herri oso hori irudikatzera. Begiradatik kanpo dauden, ezagun egiten ez zaizkigun errealitateak ikusi eta bizitzera. Eta batez ere, horiek ere gure herri sentitzera.
Maite ditut beraien ideietan habitatzen uzten didaten kideak; azken boladan geroz eta efimeroagoak sentitzen bagara ere
Ximun Fuchsi entzun nion herri hitzak euskaraz beste hizkuntzetan duen definizioaz gain, baduela beste adiera bat, hiru kontzeptu bateratzen dituela: populua, hiria eta nazioa. Populua eta herria batzerakoan, unibertsitateko garaiaz oroitu naiz. Herritarrek egiten dutelako herria; eta bertan ezagutu nituen nire Euskal Herri bera partekatzen zuten baina ikuskera ezberdinak zituzten lagunak. Beraiei esker ikasi eta ulertu dut herria ulertzeko modu ezberdinak daudela, eta denek egin dezakegula bat. Joan ginen Markinara, Zestoara, Gasteizera edota Baionara. Azken urtean, ordea, lausotuz joan da bai gure harremana, eta baita irudikatu genuen herri partekatu hori ere. Bakoitza gurean gaude orain.
Denborak eta distantziak, urruntzea dakarte naturalki; zaindu ezean, harreman oro desagertze arriskuan sartzen baita. Maite ditut beraien ideietan habitatzen uzten didaten kideak; azken boladan geroz eta efimeroagoak sentitzen bagara ere. Lausoak eta hauskorrak bihurtu gara gu lagunarteko harremanak bakarrik (eta horrek guztiak) batzen gaituelako, eta garaiotan hori asko izanagatik ez delako aski.
Itxiera perimetrala indarrean dagoenetik, mugikortasuna ere baldintzatuta daukagu. Baina nik ere harrapatu dut nire burua, ezagunen bat harreman afektibo sexualen bat medio arauak hautsi eta beste herri batera joan delako, bere ekintza justifikatu eta txalotzen. Maitasuna ezin da mugatu, badakizue. Baina zein harreman eta zein maitasun eredu zilegiztatzen dugu arauak hausteko? Bikote harremanek lagunarteko harremanek baino balio gehiago dute, eta beraz, errazago onartzen dugu arau haustea? Ni ere harrapatu izan nau heteropatriarkatuaren (m)amuak.
Animalia sozialak omen gara, nahiz eta astelehen goizak maiz nahiago ditugun bakarrik eta isiltasunean pasa. Eta bizitzeko ez ezik, bizirauteko ezinbestekoak zaizkigu gure harreman sareak, sare sozialak (batez ere, ez digitalak).
Mapekin batera, sareak ere distortsionatu zaizkigu. Eraiki eta deseraiki ditugu hauek ere. Eta nahita edota nahigabe betiko ereduak gailentzen zaizkigu; besteek guretzako nahi dituzten sareak eta mapak. Guztia kolokan dagoen garai hau, zirrikituak bilatzeko une eta gune aproposa izan daiteke. Balia dezagun gure sare eta mapa propioak marrazteko.
