Memoriak bideak, kaleak eta plazak ditu Lezon
Larunbatean aurkeztu zituzten Lezoko Oroimenaren Ibilbidea eta Oroimenaren plaza. Une hunkigarri asko bizi izan ziren.
Oroimenaren Plazaren aurkezpenaren une bat.Etxetxo 1936ko gerrak eta frankismoak Lezora ekarri zituzten basakeriek espazio fisikoa dute larunbatetik. Lezoko Oroimenaren Ibilbidea eta Oroimenaren Plaza aurkeztu zituzten, Etxetxo Lezoko Memoria Historikoa taldearen ekimenez. Lehenik, herrian indar faxistek egindako basakerien berri ematen duen hamar guneko ibilbidea aurkeztu zen; ondoren, Pikukaleko plazatxoa Oroimenaren Plaza izendatu zuten. Bi jardueretan jende asko izan zen, eta hunkigarriak izan ziren.
Udaletxearen parean hasi zen Oroimenaren Ibilbidearen aurkezpena, han baitago hasiera. Haren ondoren banan-banan bisitatu zituzten ibiltariak beste bederatzi guneak, den-denetan toki horietan zer geratu zen azalduz. Horietan diren informazio paneletan tokian tokiko gertaeren laburpena azaltzen da, baina QR kodea baliatuz gero informazio sakonagoa lor daiteke. Honakoa dira hamar gune horiek:
- 1. Gurutze Santuaren plaza. Gaia: faxisten sarrera Lezon eta Udalbatzaren garbiketa edo depurazioa.
- 2. Donibane kalea, 12. Gaia: bertan, faxisten hegazkinek Lezoko Zentro Errepublikanoaren aurka jaurtitako bonba batek eztanda egin zuen. Hiru pertsona hil ziren
- 3. Donibane kalea. Gaia: Espainiako eta Frantziako kontzentrazio esparruetan egon ziren lezoarrei eskainitako plaka.
- 4. Maisu-maistren monolitoa, Lezo Herri Eskola ondoan. Gaia: maisu-maistren depurazio edo garbiketen gaineko informazioa.
- 5. Etxetxoko familiaren gunea. Gaia: Etxetxo baserriko familiako lau kide erreketeen zutabe batek hil izanari buruz arituko da.
- 6. Erresistentzia gunea. Gaia: eskualdeko tropa faxisten aurkako erresistentziari buruzkoa da. Bost hildako izan ziren Gaintxurizketan eta Jaizkibelgo erresistentzian.
- 7. Aralar kalea. Gaia: frankismoko esklaboen gunea, Iparragirreko barrakoiak bisitatzeko ibilbidearen aurkezpena.
- 8. Andreone. Gaia: erbestea. Errepresioa saihesteko erbestera joan behar izan zuten haur eta helduen aipamena.
- 9. Kale Nagusia. Gaia: tropa faxistak Lezoko plazan sartu zirenean egindako tiroen ondorioz 8 urteko mutiko baten hilketaren kontaketa dago jasota.
- 10. Oroimenaren Plaza. Gaia: gune honetan, faxistek erail zituzten 53 lagunen izen-deiturak daramatzan monolito bat jarriko da.
Ibilbidea hamargarren eremuan bukatu zen, Pikukaleko izenik gabeko plazatxoan. Larunbatetik Oroimenaren Plaza da. Ekitaldia egin zen bertan, eta besteak beste, marmolezko horma-irudia desestali zuten: 53 izen-abizen daude hor, faxistek hildako lezoarren, herria babesten izan ziren milizianoen, eta esklaboen barrakoietan izan zirenen izen-abizenak dira. Horiek banan-banan zerrendatu zituzten hizlariek, herriko dantzariek ohorezko Agurra dantzatzen zuten bitartean. Sutargi abesbatzak, herriko txalapartariek, eta Iñaki Labaka abeslariak interbentzioa egin zuten. Eta hitz tarte oso hunkigarriak ere izan ziren. Bete egin zen plaza, ikusleen artean zirelarik faxisten errepresioa jasan zuten lezoarren senideak, baita lezoar ez izan eta herrian hil zirenenak ere.
Segidan, Etxetxok HITZAri bidalitako argazkiei esker, larunbat goizean izandakoen irudi kronika.
